Tangram, stomachion, jajko Kolumba.

Już jakiś czas nosiłam się z zamiarem zamieszczenia wpisu na temat tangramu i w końcu się do tego zabrałam. Kilka lat temu dzieci dostały od dziadka z wydawnictwa Rider’s Digest zbiór łamigłówek, zagadek, układanek pt. „Rusz Głową”. Cały czas jest to zabawka na topie i zapewne nie raz do niej wrócę we wpisach. Sama chętnie biorę się za układanie tangramów i nie jest to wcale takie proste. W sieci można znaleźć mnóstwo wzorów, od bardzo prostych do bardzo skomplikowanych. Tangram ma tą zaletę, że poszczególne części można wykonać samemu i z układania tangramów zrobić wspólną zabawę na np. niedzielne popołudnie. Wystarczy kawałek kartki, linijka, ołówek, nożyczki i duża wyobraźnia.

Nie każdy wie, że tangram to chyba najbardziej znana układanka na świecie. Najprawdopodobniej pochodzi z Chin, a szczyt popularności osiągnęła w Europie i w Ameryce w XIX w.

Składa się z siedmiu części (tan).

  • 2 duże trójkąty,
  • 1 średni trójkąt,
  • 2 małe trójkąty,
  • 1 kwadrat,
  • 1 równoległobok

Poprawnie ułożone tworzą duży kwadrat.

Z części tangramu można także układać inne kształty: sylwetki tańczących ludzi, lecących ptaków, budynków, zwierząt itd. W Chinach zestawy tangramu robiono między innymi z rzeźbionej kości słoniowej, inkrustowanego drewna i jaspisu.

A oto zasady: trzeba użyć wszystkich siedmiu części, części te muszą się stykać, ale nie mogą na siebie nachodzić. Brzmi to prosto, ale szybko się przekonacie, że poszczególne zadania bywają naprawdę trudne.

Ciekawostki:

  • W 1903 roku Sam Loyd (autor wielu zagadek i łamigłówek) napisał „Ósmą Księgę Tan”. W książce, obok ponad 600 łamigłówek, zawarł historię tangramu – całkiem zmyśloną.
  • W 1942 roku dwaj chińscy matematycy wykazali, że z siedmiu części tangramu można ułożyć tylko 13 różnych wielokątów wypukłych, wliczając w to podstawowy kwadrat. Wielokąt jest wypukły wtedy, kiedy jego dowolne dwa punkty możnapołączyć odcinkiem, który jest w nim zawarty.
  • Prostota wzorów z tangramu sprawia, że wykorzystuje się je jako podstawę ilustracji ksiażkowych czy wzorów haftu.

Przykładowe układy zamieszczam poniżej. Na moim Chomiku znajdziecie wzory bez rozrysowanych poszczególnych części.

Tangramy z "Rusz Głową" Rider's Digest

Tangramy z „Rusz Głową” Rider’s Digest

Szukając informacji na temat tangramu znalazłam informację, że na identycznej idei – ale na 14 a nie 7 elementach – oparty jest też starogrecki stomachion.

Stomachion, zwany też loculus Archimedius (po łacinie: pudełko Archimedesa) – starogrecka łamigłówka i gra składająca się z 14 elementów, z których należy złożyć kwadrat lub inny, z góry założony kształt.

Człowiekiem, który jako pierwszy obliczył, na ile sposobów można to zrobić, był wg legend Archimedes. W 2003 roku Bill Cutler podał 536 sposobów ułożenia stomachionu w kwadrat.

Można pokusić się o układanie z niego figur, ale jest to bardziej skomplikowane niż w przypadku tangramu.

 

Jeszcze jedną fajną układanką jest „magiczne jajko” zwane też ” jajkiem Kolumba”. Układanka oparta jest na 9 częściach. Najprawdopodobniej pochodzi z Niemiec, z końca XX wieku. W założeniu podobna jest do tangramu.

Jajko Kolumba

Można układać z niej sylwetki ptaków.

About these ads

Dodaj komentarz

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Log Out / Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Log Out / Zmień )

Facebook photo

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Log Out / Zmień )

Google+ photo

Komentujesz korzystając z konta Google+. Log Out / Zmień )

Connecting to %s